Koło pszczelarzy
ziemi Lubańskiej
|
Produkty pszczele
UWAGA!: U niektórych osób występuje uczulenie na produkty pszczele. Co to jest miód – to naturalny słodki produkt spożywczy wytworzony przez pszczoły (Apis mellifera) z nektaru, spadzi lub obu tych surowców o właściwościach leczniczych. W składzie miodu jest -
Im więcej fruktozy tym miód wolniej krystalizuje – akacja, im więcej glukozy tym miód szybciej krystalizuje – rzepak. Ciężar właściwy miodu – 1.380, gatunek miodu (nazwa) zależy od zawartości pyłków. Przechowywanie miodu: można przechowywać do 3 lat, w temperaturze 6-100C, ale w szczelnych pojemnikach z uwagi na duże właściwości higroskopijne – łatwo wchłania zapachy i wodę. 1 kg miodu – to 3200 kcal, co odpowiada 3l. mleka, 3,5 kg chudego twarogu, 2 kg mięsa cielęcego, 4,5 kg ryb, 12kg grzybów. Do pozyskiwania miodu używamy sprzętu i urządzeń ze stali kwasoodpornej a jego „wirowanie” wykonujemy w pomieszczeniach wentylowanych umożliwiających przestrzeganie zasad higieny. Skąd pszczoły biorą produkty do wytworzenia miodu - z nektaru jakie są w kielichach różnych kwiatów, - spadzi - wydzieliny jaką wydalają mszyce żerujące na zielonych częściach roślin, oraz - z wyciągów ziołowych - ziołomiody w wyniku sztucznego podkarmiania pszczół mieszankami ziołowymi, ale tych miodów nie uznaje Polski Związek Pszczelarski – jako produktu wytworzonego nie naturalnie. Rozróżniamy następujące odmiany miodu: nektarowe, spadziowe, spadziowo – nektarowe Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 03 października 2003r w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowe miodu (Dz.U. 03.181.1773 z dnia 24 października 2003r). Dekrystylizacja – miód z postaci gęstego płynu –patoki- przechodzi w sposób naturalny w stan stały –krupiec-. Najstosowniejsza temperatura dla krystalizacji miodu mieści się w granicach 16 - 180C. Im wyższa temperatura tym proces krystalizacji postępuje wolniej w temperaturze 400C kryształy zarodkowe zanikają i miód przyjmuje postać patoki – gęstego płynu. To wykorzystują pszczelarze w procesie rekrystalizacji za pomocą stosownych urządzeń wyposażonych bezwzględnie w regulator temperatury do 400C. - przywracają miód do stanu płynnego – patoki. Proces rekrystalizacji trwa 3-4 doby. Kremowanie – miód najlepiej świeży lub po rekrystalizacji umieszcza się w pojemniku i za pomocą odpowiedniego świdra poddaje się kilku godzinnemu mieszaniu – napowietrzaniu w wyniku powyższego procesu miód przyjmuje postać jasno-mlecznego kremu – po ok. 3 miesiącach przyjmuje postać wyjściową. Dystrybucja – zgodnie z obowiązującymi przepisami - pszczelarz jest producentem żywności pochodzenia zwierzęcego. Dlatego obowiązują go przepisy dotyczące utrzymania pszczół i jakości produktów pszczelich oraz przepisy regulujące warunki produkcji.
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 29 grudnia 2006 r. (Dz. U.07.5.38 z dnia 12 stycznia 2007 r.) w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej §2 ust1 pkt 8 do którego stosuje się odpowiednio przepisy §4 ust 2, §6 ust1i3, §7-9, §11 ust1, §12-14.
Miody nektarowe – najczęściej występujące
W stanie płynnym jest bezbarwny albo w kolorze słomkowym. Po skrystalizowaniu jest barwy biało kremowej. Krystalizuje szybko ze względu na dużą zawartość glukozy, przyjmując konsystencję mazistą. Zapach ma słaby, zbliżony do zapachu kwitnącego rzepaku. Miód rzepakowy stosowany jest w chorobach układu krążenia, w chorobach wątroby oraz przy stanach zapalnych górnych dróg oddechowych a także przy schorzeniach skóry. Wyrównuje w organizmie niedobory potasu. Obniża ciśnienie krwi. Przeciwdziała miażdżycy oraz poprawia zaopatrzenie mięśnia sercowego w tlen i elementy odżywcze. Stosowany zewnętrznie, w przypadku oparzeń, zapobiega tworzeniu się pęcherzy i związanych z nimi infekcji. Przyśpiesza proces ziarninowania a w następstwie gojenia.
Zawiera dużą ilość fruktozy i dlatego krystalizuje bardzo powoli nawet ponad rok. Czysty miód akacjowy ma barwę jasnokremową, przechodzącą w bezbarwną. Po skrystalizowaniu, od białej do słomkowej. W zapachu słabo przypomina zapach kwiatów akacji. W pełni dojrzały miód akacjowy odznacza się większą niż inne miody zawartością sacharozy. Miód akacjowy ma zastosowanie w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, nadkwaśnego nieżytu żołądka, zapaleń błony śluzowej i stanów kurczowych jelit. W chorobie wrzodowej miód akacjowy przyspiesza regenerację tkanki istniejących nadżerek i owrzodzeń. Wpływa również na perystaltykę jelit i odznacza się niską aktywnością biotyczną. MIÓD WIELOKWIATOWY Pochodzi z nektaru zbieranego przez pszczoły z różnych roślin uprawnych, łąkowych, leśnych i górskich. Ma barwę jasnokremową, ale i herbacianą. Po skrystalizowaniu jest różnorodny, zależny od mieszanki nektarów przyniesionych do ula. Walory zdrowotne i lecznicze wynikają z różnorodności roślin, z których pszczoły korzystają. Szczególne zastosowanie, znajduje miód wielokwiatowy, w przypadku chorób alergicznych. O jego skuteczności decyduje różnorodność antygenów pyłkowych wchodzących w skład miodu wielokwiatowego. MIÓD GRYCZANY Ma barwę ciemno-herbacianą do brązowej, zapach bardzo silny, przypominający zapach kwiatów gryki, który utrzymuje się bardzo długo w czasie przechowywania. Miód ten ma słodki, zdecydowanie ostry, piekący smak. Krystalizacja miodu przebiega wolno, około dwóch, trzech miesięcy. Przechowywany w temperaturze pokojowej, po pewnym czasie, w miarę postępowania procesu krystalizacji, rozdziela się zwykle na dwie warstwy: górną płynną i dolną skrystalizowaną. W niższej temperaturze (10-14oC) miód ten krystalizuje równomiernie. Pomocny w stanach wyczerpania nerwowego, miażdżycy, nadciśnieniu, zapaleniu nerek.
Ma barwę
bursztynowo-herbacianą z jaśniejszym lub ciemniejszym odcieniem, o
silnym bardzo przyjemnym zapachu, nieco podobnym do zapachu kwiatu
wrzosu i słodkim, lekko gorzkawym, charakterystycznym, bardzo przyjemnym
smaku. W temperaturze około 20oC miód wrzosowy żeluje się w
ciągu kilku tygodni w galaretowatą masę. Taki specyficzny sposób
"krystalizacji" jest właściwy tylko dla tej odmiany miodu. Znajduje
zastosowanie w leczeniu zapalenia gardła i błony śluzowej jamy ustnej -
zwiększa odporność i chroni przed rozwojem zakażenia.
Może mieć barwę bardzo
jasną, od prawie białej poprzez ciemniejszą aż do bursztynowej z
zielonkawym odcieniem, zależnie od domieszki spadzi, która zwykle
towarzyszy nektarowaniu lip i prawie zawsze występuje w tej odmianie
miodu. Zapach miodu lipowego jest bardzo silny, podobny do zapachu
kwiatów lipy. Smak słodki z nieco goryczkawym posmakiem, lekko piekący.
W temperaturze około 20oC krystalizuje w ciągu kilku tygodni.
Działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie i uspokajająco. Stosowany w
zapaleniu oskrzeli, grypie, kaszlu, gorączce oraz w stanach niepokoju i
bezsenności.
Ma ciemną brązową barwę, z zielonkawym lub szarozielonkawym odcieniem, silny charakterystyczny zapach przypominający zapach igliwia lub żywiczny. Miód spadziowy krystalizuje w ciągu około pięciu do ośmiu tygodni. Przechowywany przez dłuższy okres w temperaturze około 20oC często rozwarstwia się na dwie części: górną płynną i dolną skrystalizowaną. Ma zastosowanie w leczeniach nieżytów górnych dróg oddechowych.
Ma barwę brązową, nieco jaśniejszą od miodu ze spadzi iglastej, czasem z brudno-zielonkawym odcieniem. Smak słodki, charakterystyczny, z nieco gorzkawym posmakiem. W opinii konsumentów jest to smak mniej atrakcyjny, niż miodu ze spadzi iglastej. Zapach tego miodu jest niezbyt silny, ale specyficzny. W temperaturze około 20oC zwykle krystalizuje w ciągu kilku tygodni. Wykazuje wysoką aktywność antybiotyczną i większe wartości odżywcze niż miody nektarowe (większa zawartość składników mineralnych i inhibiny). Stosowany w anemiach, gruźlicy, chorobach krążenia i zaparciach.
Charakteryzuje się brunatną barwą często z zielonkawym odcieniem, ma bardzo słabo wyczuwalny, lekko korzenny zapach, słodki smak (czasem z łagodnym gorzkawym posmakiem). Proces krystalizacji zachodzi w tym miodzie w ciągu kilku tygodni. Miód łączy w sobie delikatny smak miodów nektarowych i zwiększoną aktywność antybiotyczną spadziowych. Stosowany w zaburzeniach trawienia, przeziębieniach. Zmniejsza szkodliwe działanie używek (kawy, herbaty, alkoholu). Pyłek kwiatowy jest produktem pszczelim zbieranym przez robotnice pszczoły miodnej z kwiatów roślin, głównie owadopylnych. Wyróżnia się dużą zawartością witamin z grupy B, cukrów prostych i złożonych oraz aminokwasów, w tym argininy. Wykazuje również działanie antyagregacyjne (przeciwkrzepliwe). Zawiera również inne substancje odżywcze i aktywne biologicznie, enzymy, hormony, nienasycone kwasy tłuszczowe. Ze względu na skład zwany „bombą witaminową”, znajduje zastosowanie w rekonwalescencji, braku apetytu, awitaminozie, schorzeniach układu pokarmowego i wątroby. Kuracja pyłkowa poprawia samopoczucie, podnosi kondycję i wzmaga odporność organizmu. Pyłek pochodzący z różnych roślin oraz okresu zbioru wykazuje różnorodne działanie. Najbogatszy w składniki mineralne jest pyłek pochodzący z możliwie jak największej ilości gatunków roślin. Pozyskujemy go dwoma sposobami; po przez poławiaczki pyłku, lub bezpośrednio z plastrów ale tam pozyskujemy już pierzgę. Pyłek występuje głównie w postaci wysuszonych obnóży lub mieszaniny z miodem – zakup u pszczelarza, - w handlu jest dostępny również w postaci tabletek, granulatu. PYŁEK KWIATOWY-OBNÓŻA – jeden ze sposobów zażywania Pyłek kwiatowy w formie obnóży ok. 2-3 łyżeczki zalać 1/3 szklanki przegotowanej, ostudzonej – poniżej 400C - wody lub mleka i odstawić na kilka godzin. Można osłodzić miodem tuż przed spożyciem.
Propolis Propolis najczęściej zeskrobujemy z ramek i beleczek, ale niektórzy pozyskują za pomocą rzadkiego płótna lub specjalnych kratek, które intensywnie „kituja” pszczoły. Propolis można nabyć u pszczelarzy w postaci nieprzetworzonej oraz w handlu, w postaci; kropli, maści, drażetek, czopków. Jeden ze sposobów zastosowania: Propolis w postaci surowca: rozdrobniony surowiec umieścić w czystym szklanym naczyniu i zalać 75% alkoholem etylowym w proporcji 50 g surowca na 0,25 l alkoholu. Mieszać poprzez potrząsanie, aż do rozpuszczenia się propolisu – następnie uzupełnić o 0.25 l przegotowanej ostudzonej wody. Mieszając przez około 2 tygodnie. Następnie odstawić do momentu wyklarowania się płynu nad osadem. Po ściągnięciu roztworu propolisu znad osadu można go przetrzymywać do 6 miesięcy w ciemnym i chłodnym pomieszczeniu. Stosować wewnętrznie przy anginach i schorzeniach układu pokarmowego ok. 40 kropli na łyżeczkę cukru lub przegotowanej wody. Stosować na czczo.
Wosk pszczeli – wypacają go młode pszczoły i służy głównie do budowy i odbudowy komórek w plastrach w których jest wychowywany czerw oraz magazynowany miód i pierzga. Wosk pozyskujemy przy pomocy topiarki słonecznej lub elektrycznej, a po oczyszczeniu i sklarowaniu może być przechowywany przez dziesiątki lat. Wosk zbudowany jest głównie z węgla, wodoru i tlenu.
Wosk rozpuszcza się dobrze,
zwłaszcza na gorąco, w rozpuszczalnikach organicznych: benzenie,
chloroformie, acetonie, trójchloroetylenie, czterochlorku węgla,
benzynie natomiast w alkoholu etylowym rozpuszczają się tylko niektóre
związki wchodzące w skład wosku. Ma przyjemny, charakterystyczny zapach i barwę. Wosk pszczeli pszczelarze pozyskują głównie w celu wytworzenia węzy ale można go używać również do: - wykonania świec i figur woskowych - renowacji mebli - renowacji broni - renowacji i woskowania siodeł jeździeckich, rzemieni, skór..
ŚWIECE WYKONANE Z NATURALNEGO WOSKU PSZCZELEGO - mają szczególny wygląd, a kolor i zapach odróżnia je od tradycyjnych świec parafinowych, - palą się jasnym, pełnym płomieniem, a dym emanuje delikatnym aromatem miodu, - pomagają w usunięciu zapachu dymu z papierosów i inny niechcianych zapachów.
Mleczko pszczele – to wydzielina gruczołów gardzielowych pszczół robotnic. Zjawisko wydzielania mleczka jest okresowe i występuje pomiędzy 7 – 14 dniem po wygryzieniu się z komórki. Mleczkiem karmione są larwy robotnic i trutni przez pierwsze trzy dni życia oraz matka w okresie stadium larwalnego i później podczas czerwienia. Robotnice wytwarzające mleczko muszą spożywać obficie pyłek. Mleczko to dość gęsta substancja barwy szarawo-kremowej, o smaku cierpkim – kwaśnym, zapach trudny do określenia. W skład świeżego mleczka wchodzi około: 68% wody, 11% białka, 5% tłuszczów, 9% cukrów i blisko 1% składników mineralnych. Po okresie fascynacji mleczkiem – obecnie obserwujemy zanik wytworów kosmetycznych z mleczkiem pszczelim. W konsekwencji mleczko daje poprawę ogólnego stanu organizmu. Średnio z 5 komórek można zebrać ok. 1g mleczka. w Polsce skupuje się ok. 1ton mleczka rocznie w Chinach ponad 450 ton.
Jad pszczeli –robotnice wydzielają jad, magazynowany w gruczole jadowym, przez całe życie. Najaktywniejszy okres wydzielania jadu przypada na 15 – 20 dzień. Jad pszczeli jest bezbarwny, łatwo wysychającym płynem o słabym charakterystycznym zapachu i kwaśno gorzkim smaku. Po wyschnięciu ma postać białego proszku – mini kryształków i w tej postaci może być przechowywany. Powoduje on niszczenie czerwonych krwinek w organizmie człowieka i w pewnym przybliżeniu może być porównany z działaniem jadu żmii dlatego szczepionka przeciw jadowa jest częściowo skuteczna przeciw jadowi pszczół. W zbiorniczku jadowym jest średnio 0,3 mg jadu a jednorazowo jest wprowadzane 0,012mg. Jad pszczeli stosowany w odpowiednich ilościach i czasie posiada właściwości lecznicze (artretyzm, astma, nadciśnienie) Opracował; W.Wypych
Ze względu na pochodzenie można wyróżnić
trzy podstawowe grupy miodów: nektarowe, spadziowe i nektarowo -
spadziowe.
Miód rzepakowy oraz wczesne miody
wielokwiatowe (z dużą zawartością nektaru z mleczu) należą do
najszybciej krystalizujących się. Zalecane są dla osób cierpiących na
schorzenia układu krążenia i choroby serca, a także dla cukrzyków, gdyż
zawartość glukozy w tych miodach może dochodzić do 80%. Ponadto miody
wielokwiatowe są bardzo cenne ze względu na różnorodność pyłków w nich
zawartych, a dzięki temu są bogatym źródłem witamin. Miody lipowe charakteryzują się pięknym złocistym odcieniem oraz silnym zapachem kwiatu lipy. Zalecane są przy przeziębieniach oraz wszelkich schorzeniach gardła.
Drugą grupę miodów stanowią miody
spadziowe. Spadź tworzy się na liściach bądź igłach drzew, następnie
zbierana jest przez pszczoły i stanowi główny składnik miodu. Produkty
te posiadają pewne właściwości energetyzujące (zawierają bardzo duże
ilości soli mineralnych), są zatem szczególnie polecane dla sportowców,
ludzi ciężko pracujących fizycznie oraz rekonwalescentów po przebytych
chorobach.
Miody mieszane, w tym również
nektarowo — spadziowe posiadają unikalny smak i właściwości stosowne do
proporcji składników, z których powstały.
Aby zachować te cenne zalety miodu należy
przede wszystkim zadbać o jego odpowiednie przechowywanie . Należy
pamiętać, że miód ma silne właściwości higroskopijne, czyli łatwo
chłonie wilgoć z powietrza oraz wszelkie obce zapachy z otoczenia.
Należy go przechowywać w szczelnie zamkniętym opakowaniu w temperaturze
10-16° C, w pomieszczeniach bez dostępu światła. Świeżo wybrany miód z
ula jest w stanie płynnym, tzn. patoki, natomiast z upływem czasu
krystalizuje się i przybiera postać krupca. Krystalizacja jest naturalna
cechą miodów pszczelich, która wynika z ich składu chemicznego. Czasami
zdarza się , że pojawiają się smugi w krystalizującym się miodzie . Nie
należy mieć wówczas żadnych obaw co do jakości, ponieważ są to
kryształki glukozy. Okres krystalizacji zależy od gatunku i dojrzałości
miodu. Miody niedojrzałe zawierają więcej niż 20% wody. Łatwo je
rozpoznać, gdyż w trakcie przelewania tworzą na nawierzchni dołek. Miody
dojrzałe przy przelewaniu tworzą tzw. wstążkę lub stożek. Te niedojrzałe
łatwo ulegają fermentacji. Jeżeli zakupione w miesiącu sierpniu -
wrześniu miody nie skrystalizują się do końca roku, zachodzi
podejrzenie, iż zakupiony produkt był niedojrzały lub silnie
podgrzewany, a nawet gotowany. Można go rozpoznać po zbierającej się na
powierzchni miodu pianie. Produkt taki jest małowartościowy, pozbawiony
najcenniejszego składnika- inhibiny.
Opracował Franciszek Bogdanowicz
|